Θάνατος

Οι πιο δημοφιλείς απεικονίσεις του θανάτου στην τέχνη.

Ο φόβος, η απώλεια, ο πόλεμος, και ίσως το πιο ισχυρό από’ όλα τα “σκοτάδια της ζωής”, ο θάνατος μπορεί να βρεθεί στην τέχνη.

Ο θάνατος είναι, χωρίς αμφιβολία, ένα από τα πιο συχνά αναπαραγόμενα θέματα της τέχνης.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι κάτι τόσο άμεσο και συνάμα άγνωστο, έχει
αναπαρασταθεί με τόσο ποικίλους δημιουργικούς τρόπους σε όλη την ιστορία.

Παρακάτω ακολουθεί μία λίστα με τις πιο δημοφιλείς απεικονίσεις του θανάτου στην τέχνη.

1. Τέχνη της πανούκλας

Φτάνοντας στο απόγειό της στην Ευρώπη στα μέσα του 1300, η Μαύρη Πανούκλα (ή ο
Μαύρος Θάνατος) ήταν μια πανούκλα που μπορούσε να μεταδοθεί είτε από το δάγκωμα ενός μολυσμένου ψύλλου ή αρουραίου, είτε μέσω του μολυσμένου αέρα.

Το πρώτο κύμα του Μαύρου Θανάτου σκότωσε περίπου το 25-50% του πληθυσμού της
Ευρώπης. Η επίδραση της πανούκλας στη μεσαιωνική κοινωνία δεν μπορεί να
υπερεκτιμηθεί, και η παρουσία της και ο φόβος που ενέπνευσε μπορούν να γίνουν αισθητά μέσω της αναπαράστασής της σε διάφορες πτυχές του μεσαιωνικού πολιτισμού. 

Οι καλλιτέχνες που παλαιότερα ζωγράφιζαν χαρούμενες σκηνές, τώρα στράφηκαν σε εικόνες θανάτου, ασθένειας και καταστροφής. Τα θρησκευτικά έργα στράφηκαν επίσης σε σκοτεινές απεικονίσεις του θανάτου, εστιάζοντας σε εικόνες που αναπαριστούσαν τα βασανιστήρια της κόλασης.

2. Ο θάνατος ως Θεριστής Ψυχών

Σήμερα, μια από τις πιο άμεσα αναγνωρίσιμες αναπαραστάσεις του θανάτου είναι ο Χάρος.

Αν και σήμερα τον συναντάμε κυρίως σε εξώφυλλα δίσκων heavy metal, στον μεσαιωνικό κόσμο ήταν μια ρεαλιστική μορφή τρόμου. Η ιδέα του θανάτου ως θεριστή που κρατά ένα δρεπάνι για να μαζεύει τις ψυχές είναι επινόηση του 15ου αιώνα. Αν και οι εμπνεύσεις από την ελληνική μυθολογία περιλάμβαναν τον Τιτάνα Κρόνο και τον βαρκάρη της Στύγας στον Κάτω Κόσμο (Τάρταρα) με το όνομα Χάροντας.

Πριν αναπτυχθεί πλήρως η σύγχρονη μορφή του στην Ευρώπη, ο θάνατος απεικονιζόταν συνήθως ως πτώμα που κρατούσε ένα βέλος βαλλίστρας, βέλος ή κάποιο άλλο όπλο. 

Ήταν κατά τη διάρκεια της πανούκλας που η Ευρώπη άρχισε να απεικονίζει τον θάνατο ως σκελετό που κραδαίνει δρεπάνι και φοράει μαύρο χιτώνα. Συνήθως απεικονιζόταν ως οδηγός που θα εμφανιζόταν την καθορισμένη ώρα θανάτου του υποκειμένου για να το οδηγήσει μακριά. 

Σε μεταγενέστερες ιστορίες, ωστόσο, ο θεριστής έπαιρνε και ο ίδιος τη ζωή και τα
θύματα μπορούσαν να τον εξαπατήσουν ή να διαπραγματευτούν μαζί του.

Ο θάνατος ως θεριστής απαντάται ουσιαστικά σε κάθε μορφή τέχνης σε όλη την Ευρώπη.

3. Ο χορός του θανάτου

Στα χρόνια της πανούκλας αναπτύχθηκε η πεποίθηση ότι οι νεκροί μπορούσαν να
αναστηθούν από τα νεκροταφεία της πόλης και να παρασύρουν κάθε άτυχο περαστικό σε έναν μακάβριο χορό του θανάτου, ή “μακάβριο χορό”.

Αυτές οι πεποιθήσεις, που τροφοδοτήθηκαν από την ποίηση της εποχής για το όλο και πιο προφανές αναπόφευκτο του θανάτου, βρήκαν γρήγορα το δρόμο τους στην ευρωπαϊκή τέχνη ως αλληγορία για τη θνητότητα, η οποία απέκτησε ευρεία δημοτικότητα.

Το μήνυμα είναι σαφές στον μακάβριο χορό: κανείς δεν ξεφεύγει από τον θάνατο, οπότε είναι σοφό να προετοιμάζετε την ψυχή σας για την ώρα της αναμέτρησης.

4. Triumph de la Mort (Ο θρίαμβος του θανάτου)

Πολύ πιο ανησυχητικό από τον χορό του θανάτου, το μοτίβο του “θριάμβου του θανάτου” ήταν ένα άλλο θέμα που ήταν κοινό μεταξύ των μεσαιωνικών καλλιτεχνών.

Όπως και ο χορός, το υποκείμενο μήνυμα ήταν ότι η θνητότητα είναι αναπόφευκτη, αλλά σε αντίθεση με τον μακάβριο χορό, το θέμα του θριάμβου του θανάτου απεικονίζει τον θάνατο ως όργανο χάους και καταστροφής.

Ειδικά συνδεδεμένο με περιόδους πολέμου και πανώλης, το θέμα αυτό χρονολογείται
τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1400, καθώς ήταν ήδη μια ευρέως διαδεδομένη ιδέα όταν ένας άγνωστος καλλιτέχνης ζωγράφισε τον Θρίαμβο του θανάτου (1445) στην αυλή του Παλάτσο Σκλαφανίν, στο Παλέρμο της Νότιας Ιταλίας.

Αυτή η υπέροχη τοιχογραφία απεικονίζει έναν σκελετό με τόξο που ιππεύει ένα σκελετωμένο άλογο και ρίχνει βέλη στους χωρικούς που κάνουν τις καθημερινές τους συνήθειες.

5. Ο θάνατος και η κοπέλα

Το θέμα του θανάτου και της κοπέλας (συνήθως παρθένας) μπορεί να εντοπιστεί μέχρι την αρχαία Ελλάδα και την ιστορία της Περσεφόνης, η οποία απήχθη από τον Άδη και
μεταφέρθηκε στον κάτω κόσμο.

6. Οι ευγνώμονες νεκροί (The grateful Dead)

Το μοτίβο των “ευγνώμων νεκρών” συνδέεται περισσότερο με τη λαογραφία και τη
λογοτεχνία.

Οι θρύλοι για τους ευγνώμονες νεκρούς περιστρέφονται γύρω από δύο βασικά θέματα: στο πρώτο, κάποιος προσφέρει μια υπηρεσία σε κάποιον που έχει πεθάνει, όπως η διευθέτηση ανεξόφλητων χρεών, και ανταμείβεται με κάποιο τρόπο από το πνεύμα του.

Στο δεύτερο, κάποιος που χρειάζεται βοήθεια πηγαίνει σε ένα νεκροταφείο και προσεύχεται για βοήθεια. Οι νεκροί τότε ανασταίνονται από τους τάφους τους για να βοηθήσουν τους ζωντανούς. 

Το πρώτο θέμα χρονολογείται από την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης και αργότερα υιοθετήθηκε στη λογοτεχνία.

Το δεύτερο θέμα μπορεί να παρατηρηθεί σε μια τοιχογραφία με τίτλο “Ο μύθος των Grateful Dead”, που ζωγραφίστηκε στην Ελβετία από άγνωστο καλλιτέχνη στις αρχές του 16ου αιώνα.

Δείχνει έναν άνδρα να καταδιώκεται από μια ομάδα κλεφτών σε ένα νεκροταφείο, όπου γονατίζει για να προσευχηθεί. Πριν οι κλέφτες προλάβουν να τον φτάσουν, τα πτώματα των νεκρών σηκώνονται από τους τάφους τους για να υπερασπιστούν τον άνδρα με ξύλα και δρεπάνια, ευγνώμονες για τις προσευχές που θα τους επιτρέψουν να αναπαυθούν εν ειρήνη.

Για περισσότερα, γίνε μέλος στο facbook group μας.
Μοιράσου το:

ΓΙΝΕ ΜΕΛΟΣ ΣΤΟ GROUP

Για δωρεάν οδηγούς απώλειας και πένθους, αποκλειστικό υλικό και άλλα νέα γίνε μέλος στο group μας στο Facebook.

Τοποθεσία

Στρατηγού Μακρυγιάννη Ιωάννη 53, Άνω Ηλιούπολη

Ο Σεβασμός προς τον άνθρωπό σας, υποχρέωσή μας. Δίπλα σας με αξιοπρέπεια και κατανόηση.

Επικοινωνία

Στρατηγού Μακρυγιάννη Ιωάννη 53, Άνω Ηλιούπολη (Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης)

Copyright © 2023. All rights reserved.

Γραφεία Τελετών, Κέντρα Αποτέφρωσης Νεκρών, Πάρης Μισιρλής, Εύοσμος Θεσσαλονίκη, Τελετές από 750€, Καύση Νεκρών, Κηδειες, Πολιτικες Κηδειες, Τελεση Μνημοσυνων, 

Οργανωση Τελετων, Στεφανια, Οργανωση Κηδειας, Νεκροστασια, Φθηνες Κηδειες, Οικονομικες Κηδειες, Οικονομικες Τελετες, Γραφειο Τελετων, Φθηνες Τελετες